Posts

Showing posts with the label Bronisล‚aw Malinowski - Complete Note

G.H. Mead

G.H. Mead G.H. Mead (1863 - 1931) เคธเคฎ्เคชूเคฐ्เคฃ เคจोเคŸ्เคธ ๐Ÿ‘ถ เคœเคจ्เคฎ เคต เคช्เคฐाเคฐंเคญिเค• เคœीเคตเคจ George Herbert Mead เค•ा เคœเคจ्เคฎ 27 เคซเคฐเคตเคฐी 1863 เค•ो เค…เคฎेเคฐिเค•ा เค•े เคฎैเคธाเคšुเคธेเคŸ्เคธ เคฐाเคœ्เคฏ เคฎें เคนुเค† เคฅा। เคตे เคเค• เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค•, เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐी เค”เคฐ เคฎเคจोเคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เคฅे। ๐Ÿ“˜ เคช्เคฐเคฎुเค– เค•ृเคคिเคฏाँ (Books) Mind, Self and Society (1934) - เค‰เคจเค•ी เคฎृเคค्เคฏु เค•े เคฌाเคฆ เคช्เคฐเค•ाเคถिเคค เคฏเคน เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคธिเคฆ्เคง เคชुเคธ्เคคเค• เคนै। The Philosophy of the Present Movements of Thought in the Nineteenth Century ๐Ÿ” เคฎुเค–्เคฏ เคตिเคšाเคฐ (Key Concepts) 1. เคธाเคฎाเคœिเค• เค†เคค्เคฎ (Social Self) Mead เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ, เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ा เค†เคค्เคฎ เคเค• เคธाเคฎाเคœिเค• เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•े เคฆौเคฐाเคจ เคตिเค•เคธिเคค เคนोเคคा เคนै। เค†เคค्เคฎ เค•ा เคตिเค•ाเคธ "Me" เค”เคฐ "I" เค•े เค†เคชเคธी เคธंเคฌंเคง เคธे เคนोเคคा เคนै। เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ: เคœเคฌ เค•ोเคˆ เคฌเคš्เคšा เค•िเคธी เค•े เคธाเคฎเคจे เค…เคš्เค›ा เคต्เคฏเคตเคนाเคฐ เค•เคฐเคคा เคนै, เคคो เคตเคน "Me" เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคธเคฎाเคœ เค•ी เค…เคชेเค•्เคทाเค“ं เคชเคฐ เค–เคฐा เค‰เคคเคฐเคคा เคนै। 2. Me เค”เคฐ I เค•ा เคธिเคฆ्เคงांเคค "Me" = เคธเคฎाเคœ เคฆ्เคตाเคฐा เคฆिเคฏा เค—เคฏा เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ। "I" = เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ी เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคช्เคฐเคคिเค•्เคฐिเคฏा। เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ: เคชเคฐीเค•्เคทा เคฎें เคจเค•เคฒ เค•...

Levi Strauss Sociology Notes

Levi Strauss Sociology Notes Levi Strauss (เคฒेเคตी เคธ्เคŸ्เคฐॉเคธ) - Sociology Notes 1. เคœीเคตเคจ เคชเคฐिเคšเคฏ Levi Strauss เค•ा เคœเคจ्เคฎ 28 เคจเคตंเคฌเคฐ 1908 เค•ो เคฌेเคฒ्เคœिเคฏเคฎ เคฎें เคนुเค† เคฅा। เคตे เคเค• เคซ्เคฐेंเคš เคฎाเคจเคตเคถाเคธ्เคค्เคฐी เคฅे, เคœिเคจ्เคนोंเคจे Structuralism เค•ो Anthropological เคธिเคฆ्เคงांเคค เค•े เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•िเคฏा। เค‰เคจเค•ी เคถिเค•्เคทा เคชेเคฐिเคธ เคฎें เคนुเคˆ เค”เคฐ เค‰เคจ्เคนोंเคจे เคธเคฎाเคœ, เคธंเคธ्เค•ृเคคि เค”เคฐ เคชौเคฐाเคฃिเค• เค•เคฅाเค“ं เค•े เคขांเคšाเค—เคค เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคชเคฐ เค•ाเคฐ्เคฏ เค•िเคฏा। เค‰เคจเค•ा เคจिเคงเคจ 30 เค…เค•्เคŸूเคฌเคฐ 2009 เค•ो เคนुเค†। 2. เคฎुเค–्เคฏ เคŸॉเคชिเค• Structuralism (เคธंเคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค•เคตाเคฆ) Myth Analysis (เคฎिเคฅเค• เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ) Binary Oppositions (เคฆ्เคตैเคง เคตिเคฐोเคงाเคญाเคธ) Cultural Universalism Kinship System (เคฐिเคถ्เคคेเคฆाเคฐी เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा) 3. เคธिเคฆ्เคงांเคค (Theory) 3. เคธिเคฆ्เคงांเคค (Theory) — เคตिเคธ्เคคृเคค เคต्เคฏाเค–्เคฏा เค”เคฐ เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคธเคนिเคค A. Structuralism (เคธंเคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค•เคตाเคฆ) Levi Strauss เค•ा เคฎाเคจเคจा เคฅा เค•ि เคธเคญी เคธเคฎाเคœों เค•ी เคธंเคธ्เค•ृเคคि เค”เคฐ เคธोเคš เค•ा เค†เคงाเคฐ เคเค• เค—เคนเคฐी "เคธंเคฐเคšเคจा (Structure)" เคนोเคคी เคนै, เคœो เคฎाเคจเคต เคฎเคธ्เคคिเคท्เค• เค•ी เคช्เคฐเค•ृเคคि เคธे เคœुเคก़ी เคนोเคคी เคนै। เคฏเคน เคธंเคฐเคšเคจा เคญाเคทा, เคฎिเคฅเค•, เคฐिเคถ्เคคेเคฆाเคฐी, เค”เคฐ เคฐीเคคि-เคฐिเคตाเคœों...

R.K. Merton Notes

R.K. Merton - เคชเคฐिเคšเคฏ R.K. Merton เค•ा เคชเคฐिเคšเคฏ (Introduction) เคชूเคฐा เคจाเคฎ: เคฐॉเคฌเคฐ्เคŸ เค•िंเค— เคฎเคฐ्เคŸเคจ (Robert King Merton) เคœเคจ्เคฎ: 4 เคœुเคฒाเคˆ, 1910 – เคจिเคงเคจ: 23 เคซเคฐเคตเคฐी, 2003 R.K. Merton 20เคตीं เคธเคฆी เค•े เคช्เคฐเคฎुเค– เค…เคฎेเคฐिเค•ी เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐी เคฅे เคœिเคจ्เคนोंเคจे เคธंเคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค• เค•ाเคฐ्เคฏाเคค्เคฎเค•เคคाเคตाเคฆ (Structural Functionalism) เค•ो เคจเคˆ เคฆिเคถा เคฆी। เค‰เคจ्เคนोंเคจे Middle Range Theory, Anomie Theory, Role Theory เค”เคฐ Manifest & Latent Functions เคœैเคธी เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เค…เคตเคงाเคฐเคฃाเคं เคฆीं। “Sociology must be connected with empirical reality.” – R.K. Merton เคฎเคฐ्เคŸเคจ เค•ा เคฎाเคจเคจा เคฅा เค•ि เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐ เค•ो เค•ेเคตเคฒ เคธिเคฆ्เคงांเคคिเค• เคจเคนीं เคนोเคจा เคšाเคนिเค, เคฌเคฒ्เค•ि เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคœीเคตเคจ เค•े เคธाเคฎाเคœिเค• เค…เคจुเคญเคตों เคธे เคญी เคœुเคก़ा เคนोเคจा เคšाเคนिเค। เค‡เคธเคฒिเค เค‰เคจ्เคนोंเคจे Grand Theory เค•े เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ Middle Range Theory เค•ा เคช्เคฐเคธ्เคคाเคต เคฐเค–ा। เค‰เคจ्เคนोंเคจे ‘Self-Fulfilling Prophecy’ เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा เคฆी, เคœिเคธเคฎें เคฌเคคाเคฏा เค•ि เคธเคฎाเคœ เคฎें เค•ैเคธे เคूเค ी เคงाเคฐเคฃाเคँ เคญी เคธเคš เคนो เคธเค•เคคी เคนैं เคฏเคฆि เคฒोเค— เคตैเคธा เคนी เคต्เคฏเคตเคนाเคฐ เค•เคฐें। เค‰เคจ्เคนोंเคจे เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐ เคฎें Scientific Approach เค•ो เคฌเคข़ाเคตा เคฆिเคฏा เค”เคฐ เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐीเคฏ เค…เคจुเคธंเคงाเคจ เค•े เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคญी เค—เคนเคฐा...

Modernism & Postmodernism Quiz

Modernism & Postmodernism Quiz Modernism & Postmodernism Quiz Q1. เค…เคงुเคจिเคตाเคฆ เค•ा เคช्เคฐเคฎुเค– เคตिเคšाเคฐ เค•्เคฏा เคนै? What is the core idea of Modernism? B. เคช्เคฐเค—เคคि เค”เคฐ เคคเคฐ्เค• เคฎें เคตिเคถ्เคตाเคธ (Belief in progress and reason) A. เคชเคฐंเคชเคฐाเค“ं เค•ो เคฌเคจाเค เคฐเค–เคจा (Preserving traditions) C. เค…เคจुเคญเคตเคตाเคฆ เค•ो เค…เคธ्เคตीเค•ाเคฐ เค•เคฐเคจा (Rejecting empiricism) D. เค•ेเคตเคฒ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค•เคคा เคชเคฐ เคœ़ोเคฐ (Only spiritual focus) ✔️ เค…เคงुเคจिเคตाเคฆ เคคเคฐ्เค•, เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เคธोเคš เค”เคฐ เคช्เคฐเค—เคคि เคชเคฐ เค†เคงाเคฐिเคค เคนै। Modernism is rooted in reason, science, and progress. Q2. เค‰เคค्เคคเคฐ เค†เคงुเคจिเค•เคคा เค•िเคธ เคตिเคšाเคฐ เค•ो เคšुเคจौเคคी เคฆेเคคी เคนै? What does postmodernism challenge? A. เคธाเคฐ्เคตเคญौเคฎिเค• เคธเคš्เคšाเคˆ เค•ी เคงाเคฐเคฃा (Idea of universal truth) B. เคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค•เคคा (Creativity) C. เคธांเคธ्เค•ृเคคिเค• เคตिเคตिเคงเคคा (Cultural diversity) D. เคญाเคทा (Language) ✔️ เค‰เคค्เคคเคฐ เค†เคงुเคจिเค•เคคा เคธाเคฐ्เคตเคญौเคฎिเค• เคธเคš्เคšाเคˆ เค•ो เค…เคธ्เคตीเค•ाเคฐ เค•เคฐเคคी เคนै। Postmodernism rejects the concept of a single universal truth. Q3. เค…เคงुเคจिเคตाเคฆ เคฎें เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคคि เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เคธ्เคฐोเคค เค•्เคฏा เคนै? What is the primary source of knowle...

Talcott Parsons - short notes

Talcott Parsons: เคเค• เคธंเคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค• เค•ाเคฐ्เคฏाเคค्เคฎเค• เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐी เคคाเคฒเค•ॉเคŸ เคชाเคฐ्เคธเคจ्เคธ Talcott Parsons (1902–1979) เค†เคงुเคจिเค• เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐ เค•े เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी เคธिเคฆ्เคงांเคคเค•ाเคฐों เคฎें เคธे เคเค• เคนैं। เค‰เคจ्เคนोंเคจे Structural Functionalism เค•ो เคเค• เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เคธाเคฎाเคœिเค• เคธिเคฆ्เคงांเคค เค•े เคฐूเคช เคฎें เคตिเค•เคธिเคค เค•िเคฏा। Parsons เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคฏเคน เคธเคฎเคाเคจा เคฅा เค•ि เคธเคฎाเคœ เค•िเคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคเค• เคธंเคคुเคฒिเคค เคช्เคฐเคฃाเคฒी เค•े เคฐूเคช เคฎें เค•ाเคฎ เค•เคฐเคคा เคนै। 1. เคธाเคฎाเคœिเค• เค•्เคฐिเคฏा เคธिเคฆ्เคงांเคค (Theory of Social Action) Parsons เคจे Weber เค•ी เค•्เคฐिเคฏा เคธिเคฆ्เคงांเคค เค•ो เค†เค—े เคฌเคข़ाเคฏा। เค‰เคจ्เคนोंเคจे เคฌเคคाเคฏा เค•ि เคนเคฐ เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ा เคต्เคฏเคตเคนाเคฐ เคšाเคฐ เคคเคค्เคตों เคชเคฐ เค†เคงाเคฐिเคค เคนोเคคा เคนै: Actor – เค•ाเคฐ्เคฏ เค•เคฐเคจे เคตाเคฒा เคต्เคฏเค•्เคคि Goal – เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ Situation – เคธाเคฎाเคœिเค• เคธ्เคฅिเคคि Norms & Values – เคธเคฎाเคœ เคฆ्เคตाเคฐा เคคเคฏ เคจिเคฏเคฎ 2. Pattern Variables เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เค•े เคต्เคฏเคตเคนाเคฐ เคฎें เคชाँเคš เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•े เคตिเค•เคฒ्เคช เคนोเคคे เคนैं เคœिเคจ्เคนें Parsons เคจे Pattern Variables เค•เคนा: Affectivity vs. Affective Neutrality Self Orientation vs. Collectivity Orientation Universalism vs. Particularism Ascription vs. Achievement...

Redcliffe-Brown MCQs

Redcliffe-Brown MCQs Redcliffe-Brown เคชเคฐ เค†เคงाเคฐिเคค MCQ เค•्เคตिเคœ़ (Hindi + English) 1. Redcliffe-Brown เค•िเคธ เคธिเคฆ्เคงांเคค เคธे เคœुเฅœे เคฅे? Redcliffe-Brown is associated with which theory? a) เคธंเคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค• เค•्เคฐिเคฏाเคค्เคฎเค•เคคा / Structural Functionalism b) เคธांเคธ्เค•ृเคคिเค• เคธाเคชेเค•्เคทเคตाเคฆ / Cultural Relativism c) เคฆ्เคตंเคฆ्เคตाเคค्เคฎเค• เคญौเคคिเค•เคตाเคฆ / Dialectical Materialism d) เคธाเคฎाเคœिเค• เคต्เคฏเคตเคนाเคฐเคตाเคฆ / Social Behaviorism Redcliffe-Brown เคจे Structural Functionalism เค•ो เคฌเคข़ाเคตा เคฆिเคฏा। He promoted Structural Functionalism, where society is seen as an integrated system. 2. Redcliffe-Brown เคจे เค•िเคธ เคธเคฎाเคœเคถाเคธ्เคค्เคฐी เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•िเคฏा? Whom did Redcliffe-Brown influence? a) Emile Durkheim b) E.E. Evans-Pritchard c) Karl Marx d) Malinowski เค‰เคจ्เคนोंเคจे Evans-Pritchard เค•ो เค—เคนเคฐाเคˆ เคธे เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•िเคฏा, เคœो เค…เคซ्เคฐीเค•ी เคœเคจเคœाเคคिเคฏों เคชเคฐ เค•ाเคฐ्เคฏ เค•े เคฒिเค เคช्เคฐเคธिเคฆ्...

Bronisล‚aw Malinowski MCQ Quiz

Bronisล‚aw Malinowski MCQ Quiz Bronisล‚aw Malinowski MCQ Quiz (Hindi-English) 1. Malinowski is best known for which anthropological method? / เคฎाเคฒिเคจोเคต्เคธ्เค•ी เค•िเคธ เคจृเคตिเคœ्เคžाเคจ เคตिเคงि เค•े เคฒिเค เคธเคฌเคธे เค…เคงिเค• เคช्เคฐเคธिเคฆ्เคง เคนैं? Comparative Method / เคคुเคฒเคจाเคค्เคฎเค• เคตिเคงि Participant Observation / เคธเคนเคญाเค—ी เค…เคตเคฒोเค•เคจ Survey Method / เคธเคฐ्เคตेเค•्เคทเคฃ เคตिเคงि Historical Method / เคเคคिเคนाเคธिเค• เคตिเคงि 2. Malinowski conducted his fieldwork among which group? / เคฎाเคฒिเคจोเคต्เคธ्เค•ी เคจे เค•िเคธ เคธเคฎुเคฆाเคฏ เคชเคฐ เค•्เคทेเคค्เคฐीเคฏ เค…เคง्เคฏเคฏเคจ เค•िเคฏा เคฅा? Zulu / เคœ़ुเคฒू Inuit / เค‡เคจ्เคฏुเคŸ Trobriand Islanders / เคŸ्เคฐोเคฌ्เคฐिเคंเคก เคฆ्เคตीเคชเคตाเคธी Bushmen / เคฌुเคถเคฎैเคจ 3. Malinowski is associated with which theoretical perspective? / เคฎाเคฒिเคจोเคต्เคธ्เค•ी เค•िเคธ เคธैเคฆ्เคงांเคคिเค• เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ เคธे เคœुเคก़े เคฅे? Functionalism / เค•्เคฐिเคฏाเคค्เคฎเค•เคคाเคตाเคฆ Conflict Theory / เคธंเค˜เคฐ्เคท เคธिเคฆ्เคงांเคค Symbolic Interactionism / เคธांเค•ेเคคिเค• เค…ंเคคःเค•्เคฐिเคฏाเคตाเคฆ ...

Bronisล‚aw Malinowski - Complete Note

Bronisล‚aw Malinowski - Complete Notes Bronisล‚aw Malinowski - Complete Notes 1. Life and Academic Background Bronisล‚aw Malinowski (1884–1942) was born in Krakรณw, Poland. He studied at the London School of Economics, where he began his research in anthropology. 2. Functionalism Malinowski's most renowned theory is Functionalism , which posits that every institution in society serves a purpose, fulfilling individual biological and social needs. Each cultural practice (e.g., religion, marriage, education) has a function. Culture is not a static structure but a means to satisfy human needs. Example: Religion alleviates fear and promotes social unity; marriage ensures sexual regulation and social inheritance. 3. Theory of Needs According to Malinowski, the primary aim of culture is to fulfill individual needs, categorized into three types: Biological Needs: Food, water, shelter, reproduction. Instrumental Needs: Tools, skills, institutions. I...